05 czerwca 2015

PTAKI W POLSKICH PIOSENKACH cz. 1

Witajcie, w dzisiejszym poście będzie bardzo muzycznie i bardzo..ornitologicznie :) Muzyka i ptaki są moją wielką pasją. Nie wyobrażam sobie dnia bez słuchania muzyki, tak samo jak bez obserwowania ptaków. A warto wiedzieć, jakie ptaki zamieszkują naszą okolicę.



Jednak dziś chciałabym przybliżyć wszystkim gatunki ptaków, występujące w polskich (jedna z nich jest nie polska, ale za to w duecie z polską wokalistką). Warto wiedzieć, o jakich ptakach śpiewają polscy artyści, jakimi inspirują się w swoich piosenkach. Od dawna bowiem ptaki fascynowały artystów. Ptaki kojarzą się bowiem z wolnością, lataniem, przestrzenią, w której przebywają, czyli powietrzem. Kojarzą się również z siłą (np drapieżne) albo z wiosną i słońcem, jak skowronki czy słowiki a czasem także ...ze śpiewem, bowiem sporą grupę ptaków stanowią ptaki śpiewające.

Przejdźmy więc zatem do omawiania kilku wybranych przeze mnie piosenek i ptaków, zawartych w ich tytułach. Zapraszam do poczytania i posłuchania. Wybrałam 10 piosenek o 10 różnych ptakach.


1. "ORŁA CIEŃ" - VARIUS MANX


A oto dwa, wybrane fragmenty tekstu tej piosenki. 


Widziałam orła cień 
Do góry wzbił się niczym wiatr 
Niebo to jego świat 
Z obłokiem tańczył w świetle dnia 


(...)

Przemierzał życia sens 
Skrzydłami witał każdy dzień 
Zataczał lądy, morza łez 
Bezpamiętnie gasił gniew 




Autorem tego tekstu jest Robert Janson. W tej piosence widzimy wyraźnie fascynację autora ptakami drapieżnymi, szczególnie orłem. Nie wiadomo do końca o jakiego orła chodzi, ale o tym za chwilę. Autor chciał pokazać, że orzeł, jako ptak drapieżny, fascynuje ludzi swoim majestatem, pięknem, wielkością. Orły potrafią godzinami szybować na niebie, jego światem jest niebo - a niebo to wolność, przestrzeń niczym nieograniczona. Jego lot przypomina autorowi taniec, tańczy nie sam, ale w parze z obłokiem. Niewątpliwie orły są przepięknymi ptakami. 

Jak już wspomniałam, orłów w Polsce występuje 5 gatunków orłów -  orzeł przedni, orzeł stepowy, orlik krzykliwy, orlik grubodzioby oraz orzełek. Jest też BIELIK, który potocznie jest nazywany "orłem", ale wg współczesnej systematyki do orłów nie należy. Bielik należy do innej podrodziny ptaków z rodziny JASTRZĘBIOWATYCH. Bielik należy do podrodziny ORŁANÓW. 



PTAKI SZPONIASTE (RZĄD) -----> JASTRZĘBIOWATE (RODZINA)------>


-------> 1. ORŁY (PIERWSZA PODRODZINA)
-------> 2. ORŁANY (DRUGA PODRODZINA). 

Prawdopodobnie autor (ale tego nie wiem na pewno) miał na myśli Bielika (orłana) ale rozumiem, że oczywiście nie wszyscy wiedzą o tym. 

Generalnie bieliki kojarzą się w Polsce z godłem narodowym, są to największe ptaki drapieżne w Polsce i w Europie Środkowej. Mają bardzo długie skrzydła o rozpiętości 2-2,45m. Bielik swoją nazwę zawdzięcza białemu ogonowi. Jest to ogromny ptak, ma potężny dziób. 

Bielik jest symbolem Polski i Polaków. To prawdopodobnie gniazdo Bielika zostało zauważone przez Lecha, legendarnego założyciela narodu polskiego, na tle zachodzącego słońca. Do dziś symbol ten jest godłem Polski a gród, w którym Lech zauważył bielika nazwano Gnieznem. 


2. " GONIĄC KORMORANY" - PIOTR SZCZEPANIK 


A oto wybrane fragmenty tekstu piosenki

Dzień gaśnie w szarej mgle.
Wiatr strąca krople z drzew.
Sznur kormoranów w locie splątał się,
Pożegnał ciepły dzień,
Ostatni dzień w mazurskich stronach.


(...)

Noc się przybrała w czerń.
To smutny lata zmierzch.
Już kormorany odleciały stąd,
Poszukać ciepłych stron,
Powrócą wiosną na jeziora. 



Autorem tego tekstu jest Andrzej Tylczyński. Po wysłuchaniu tekstu tej piosenki widać wyraźnie, z jakim ptakiem najbardziej kojarzą się autorowi Mazury. Z Kormoranem. Choć kormorany występują w różnych częściach Polski, to jednak widok kormoranów nad mazurskimi jeziorami są pewnym symbolem. Symbolem wakacji, co da się zauważyć w przytoczonych przeze mnie fragmentach tekstu. W pierwszej zwrotce autor opisuje lato na Mazurach. Ciepły dzień, słońce, długie upalne dni...i lecące kormorany. Czas relaksu. Czas beztroski. Natomiast druga zwrotka opowiada o końcu lata, a właściwie o jesieni, kiedy to kormorany odlatują od nas, na zimowiska. Dla autora jest to bardzo smutny okres, ptaki te kojarzą mu się właśnie z latem, z wypoczynkiem a jesienią i zimą czegoś brakuje, właśnie tych pięknych ptaków. Jest jednak nadzieja, że kormorany "powrócą wiosną na jeziora". 

Kormorany są ptakami wodnymi, spotykamy je nad różnymi zbiornikami wodnymi, najczęściej spotykane są właśnie na Mazurach, ale także na Pomorzu. Kormorany budują gniazda na drzewach nad jeziorami lub rzekami. Kormorany doskonale pływają, przy czym są prawie całkowicie zanurzone w wodzie, jedynie głowa wystaje ponad poziom wody. Kormorany, w przeciwieństwie do kaczek czy łabędzi, nie posiadają wodoodpornych piór. Nie wydzielają specjalnej wydzieliny, która np u kaczek natłuszcza pióra i uniemożliwia im wsiąkanie wody. Kormorany, w związku z tym, gdy chcą się wysuszyć, siadają (najczęściej w grupach) na gałęziach drzew i większych krzewów, nad jeziorami lub rzekami i się suszą :) Niestety, nie wszystkim kormorany kojarzą się tak pozytywnie, jak autorowi tekstu piosenki Piotra Szczepanika. Rybacy i wędkarze traktują je jako szkodniki. Kormorany jedzą głównie ryby, a liczebność tych ptaków się w Polsce zwiększa. Przez to redukują zbiorniki wodne z ryb i powoduje to straty ekonomiczne rybaków. 


3. "KRZYK ŻURAWI" - VITAS I MARYLA RODOWICZ 



Krzyknę
kluczem żurawim:
„Kocham cię"
I odpowiem
napotkanym wiatrom:
„Kocham cię"

 (...)
Niech wiatry,
deszcze i krzyki
Ptasich stad w oddali,
Będą naszą
rozmową o miłości






W tej piosence możemy poznać 2 najbardziej charakterystyczne cechy, elementy zachowania i biologii żurawi. Po pierwsze, tytułowy "krzyk żurawi" nazywany jest KLANGOREM. Klangor jest to jednostajny dźwięk wydawany przez ptaki, narastający w czasie lotu ptaka. Najbardziej znanymi ptakami z tego rodzaju dźwięków są właśnie żurawie. Po drugie, żurawie, obok gęsi, są ptakami, które wędrują na zimowiska lub z zimowisk w postaci klucza. 

Autorowi tego tekstu (nie wiem, kto jest autorem oryginalnego tekstu, ten co napisałam powyżej, jest polską interpretacją piosenki Vitasa) krzyk (klangor) żurawi kojarzy się z rozmową o miłości. Te żurawie rozmawiają nie tylko ze sobą, ale też z innymi stadami ptaków. Obserwując lecące żurawie, ma się wrażenie, jakby szybowały w powietrzu i kochały to, co robią. Każdy wiatr jest ich sprzymierzeńcem. 

Żurawie od bardzo dawna są kojarzone z wiernością, mądrością i długowiecznością. Jest to najwyższy polski ptak, kojarzony również z podmokłymi terenami. Według wierzeń słowiańskich, żurawie miały pełnić rolę przewodników i znających każdą drogę powietrzną. 

Tysiąc żurawi

W japońskiej kulturze żuraw również pełni ważną rolę. Japończycy wierzą, że jeśli złożą 1000 figur origami żurawi to będą mieli zapewnione długie życie w zdrowiu i szczęściu. Japończycy wierzą, że żurawie są długowieczne. 

najsłynniejsza historia papierowych żurawi: 

 "Gdy nasłano bombę na Hiroschimę, zamieszkująca ją dziewczynka została napromieniowana. Dwunastoletnia Sadako Sasaki zachorowała na białaczkę. Usłyszała o legendzie, która głosi, że żurawię żyją 1000 lat. Mówiono także, że jak ktoś złoży 1000 żurawi, uzyska zdrowie i długie życie. Jednakże Sadako Jej życzeniem było zakończenie wszystkich cierpień, sprowadzenie pokoju na ziemię oraz uzdrowienie wszystkich ofiar Przed śmiercią zdążyła złożyć 644 żurawie. Jej koledzy ze szkoły dokończyli jej dzieło, i postanowili wznieść pomnik upominający 12 letnią dziewczynką ze złotym żurawiem. Co roku wielu ludzi przychodzi tam i stroi pomnik kolorowymi żurawiami."

A oto filmik, pokazujący, jak zlożyć żurawia z papieru :)



4. "DZIĘCIOŁ I DZIEWCZYNA" - MARYLA RODOWICZ


Dzięcioł w drzewo stukał,
dziewczę płakało;
dzięcioł w drzewo stukał,
dziewczę płakało;
dzięcioł w drzewo, proszę, proszę,
a dziewczynie łzy jak groszek
albo jak te perły,
względnie kakao.
Dzięcioł w drzewo, proszę, proszę,
a dziewczynie łzy jak groszek
albo jak te perły,
względnie kakao.


Autorem tekstu tej piosenki jest Konstanty Ildefons Gałczyński. Tekst tej piosenki jest raczej monotonny...."Dzięcioł w drzewo stukał...dziewczę płakało..." i tak w kółko ;) Nie wiadomo nawet dlaczego tytułowa dziewczyna płacze na dźwięk stukania dzięcioła. Możliwe, że dziewczyna ma jakiś lęk przed dzięciołami, albo wiąże z tym ptakiem jakieś przykre wspomnienia. Tego nie wiem, dlatego skupię się bardziej na opisywaniu dzięciołów jako ptaków. 

Dzięcioły w Polsce są reprezentowane przez kilka gatunków. 

a - Dzięcioł czarny
b - dzięcioł duży
c - dzięcioł białoszyi
d - dzięcioł trójpalczasty
e - dzięcioł średni
f - dzięcioł zielony
g - dzięcioł zielonosiwy

oprócz tych na obrazku, w Polsce występują także: dzięcioł białogrzbiety, dzięcioł mały i krętogłów. 

Dzięcioły, niewątpliwie kojarzą nam się ze stukaniem w drzewa. Ptaki te żywią się głównie owadami, znajdującymi się pod korą drzew. Oprócz zdobywania pokarmu, dzięcioł "leczy" drzewa ze szkodników. Jest więc lekarzem drzew. Pełni więc bardzo pozytywną funkcję w środowisku, więc nie wiem dlaczego owa dziewczyna płakała na dźwięk stukającego dzięcioła. Stukanie dzięcioła jest ludziom powszechnie znane, a czy wiecie jak brzmi odgłos "paszczowy" dzięcioła? 

POD TYM LINKIEM znajduje się strona, na której są zamieszczone głosy 3 dzięciołów - czarnego, średniego i dużego. A także innych ptaków. 

5. "JASKÓŁKA UWIĘZIONA" - STAN BORYS 



Autorem tekstu tej piosenki jest Janusz Kępski. A jego fragment brzmi następująco: 

Jaskółka czarny sztylet, wydarty z piersi wiatru 
Nagła smutku kotwica, z niewidzialnego jachtu 
Katedra ją złowiła w sklepienia sieć wysoką 
Jak śmierć kamienna bryła 
Jak wyrok naw prostokąt. 
Jaskółka błyskawica w kościele obumarłym 
Tnie jak czarne nożyce lęk który ją ogarnia 


Jaskółka siostra burzy, żałoba fruwająca 
Ponad głowami ludzi w których się troska błąka
Jaskółka znak podniebny jak symbol nieuchwytna 
Zwabiona w chłód katedry przestroga i modlitwa 


Jak widać, autorowi tego tekstu, jaskółki kojarzą się wyjątkowo smutno, ze śmiercią, z żałobą. Pierwszy raz, właśnie w tej piosence, jaskółki kojarzą się w taki sposób. Zazwyczaj jaskółki są symbolem wiosny, rodzącego się nowego życia, po zimie (podobnie jak bociany). Jednak każdy człowiek ma własne skojarzenia z danymi ptakami. Mnie np z żałobą, z pogrzebem pewnej ważnej osoby, kojarzą się żurawie, ale nie o mnie miałam pisać. 

Autor tekstu widzi sylwetkę lecącej jaskółki i porównuje ją do sztyletu lub kotwicy ( Chociaż mnie ze sztyletem bardziej kojarzą się jerzyki). Autor pisze "katedra ją złowiła..z niewidzialnego jachtu" możliwe, że jakaś jaskółka w jakiś sposób przyczyniła się do śmierci kogoś kto pływał na jachcie i spowodowała jakiś wypadek. Nie wiem, to tylko moje domysły. 

Jaskółki w Polsce są reprezentowane przez 3 gatunki - jaskółkę oknówkę, jaskółkę brzegówkę i jaskółkę dymówkę. Jaskółki  są to małe, smukłe ptaki posiadające słabe nogi, długie skrzydła, które są ostro zakończone. Dymówki i oknówki gnieżdżą się w pobliżu siedzib ludzkich, a brzegówki tworzą gniazdka w urwiskach skalnych nad wodą. Jaskółki potrafią latać godzinami, co prawda nie aż tak skrajnie długo jak jerzyki, ale równie długo. Prawie nie siadają na ziemi. O jaskółkach i jerzykach planuję napisać oddzielny post. 


NA DALSZĄ CZĘŚĆ MUZYCZNO - PTASICH OPOWIEŚCI ZAPRASZAM W KOLEJNYM POŚCIE. 

7 komentarzy:

  1. Ciekawy blog i interesujący post:) Najbardziej podoba mi się piosenka GONIĄC KORMORANY. Z niecierpliwością czekam na dalszą część ptasich piosenek...

    OdpowiedzUsuń
  2. Filolog - bardzo dziękuję za miłą opinię na temat mojego bloga i tego postu. Tak, to prawda piosenka "Goniąc kormorany" jest piękna, uwielbiam jej słuchać, szczególnie latem. Już wkrótce pojawi się kolejna część postu na temat ptaków w piosenkach. Zachęcam do śledzenia mojego bloga. Pozdrawiam serdecznie

    OdpowiedzUsuń
  3. Ooooooh ja też kocham Goniąc kormorany, od zawsze. Przepiękna piosenka. Orła cień także należy do moich ukochanych. Super Aniu.

    OdpowiedzUsuń
  4. Nie napiszę niczego nowego. Ja też uwielbiam piosenkę "Goniąc kormorany":) Przypomina mi ona beztroskie lata dzieciństwa i wakacje spędzane właśnie na Mazurach, gdzie tę piosenkę najczęściej słyszałam.
    A kormorana widziałam jakieś 3 lata temu nad naszym morzem, w Chłapowie, jak na kołku w morzu suszył skrzydła :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Sylwucha - dziękuję za komentarze na moim blogu :) zauważyłam, że wiele osób, po przeczytaniu mojego posta, najbardziej lubi piosenkę "Goniąc kormorany".Ta piosenka bardzo kojarzy się z wakacjami i Mazurami. Beztroski czas. Pozdrawiam, Ania

      Usuń
    2. Nadrabiam zaległości w czytaniu tego, na co wcześniej zabrakło czasu, więc komentarzy się namnożyło ;)

      Usuń
    3. Bardzo Ci za to dziękuję :) Takie miłe komentarze jak Twoje są dla mnie bardzo cenne :)

      Usuń

Jak wyrwać się ze szponów depresji

Dzień Dobry :) Jak to dobrze wrócić do blogowania. Ledwo napisałam swój pierwszy post (po długim czasie nieobecności tutaj), a już dziś...